Mahya, Mahyacılık ve Türkler

Kültür

Mahyacılık sanatı diğer Müslüman ülkelerde olmayan, Türklere mahsus örf, adet ve kültürdür. Mahya; Ramazanda büyük camilerin karşılıklı iki minaresi arasında , ip gerilerek asılan ve geceleri yakılarak meydana getirilen ışıklı şekil veya yazılardır. Bu iş sadece Ramazan ayına mahsus olduğu için, Farsça aylık manasına gelen “mahiye” kelimesinden türemiştir. ( Far. Mah : Tr. Ay )
Mahyada en çok kullanılan yazılar şunlardır: “İnna fetahna leke fethan mübina (arası geniş minarelerde), Ya Gani, Ya Mabut, Ya Kâfi, Ya Şâfi, Ya Kerim, Maşallah, Tebarekallah, Bismillah, Leyle-i Kadir, Ya Kerim, son gecelerde el-firak” vs. daha pek çokları vardır. Bunların çoğunda hareke yoktur. Doğrudan yazılır. Bazen nadir olarak hareke, şeddeler, noktalar ve hemze konur. Yazı çeşidi daha ziyade sülüstür. Nesih ve rik’a yoktur. Talik çok nadirdir. Mahyacılarda meşhur hattatların eserlerini takit ederek mahya yapmak merakları da vardır. Birbirleriyle model yarışması yapanlar ve hatta rekabete girişenler de çoktur.
Mahya; yerli ve yabancı araştırmacıların konusu, romancıların ilham kaynağı, gezginlerin unutulmaz anıları olmuştur. Bir yabancı seyyah demiş ki: “ Dünya yüzünde sevilmeye ve sayılmaya layık Türklerin hiçbir medenî eserleri olmasa bile, yalnız şu gökten yıldızları toplayıp minareler arasında yazı yazmayı akıl etmeleri, bunda muvaffak olmaları, onların medeniyette ne kadar ilerde olduklarının bir ifadesidir.”


13 Yorum

  1. Recep Hilmi Tufan  •  Eylül 10, 2008 @09:35

    Sayenizde yeni bir şey öğrendim. Bilmiyordum ona mahya dendiğini falan…

  2. Kaan Fakılı  •  Eylül 11, 2008 @04:07

    Sağ ol Erkan. Ben bu mahyacılık geleneğinin Türklere mahsus olduğunu bilmiyordum. İnce ruhlu Türklerin bir güzel sanatına daha rastladık.

  3. Erkan  •  Eylül 11, 2008 @04:20

    http://blog.milliyet.com.tr/Blog.aspx?BlogNo=130908

    Burada da ayrıntılı bilgi bulabilirsiniz.

  4. Elif  •  Eylül 11, 2008 @16:32

    Erkan bilgini bizimle paylaştığın için tşk.Şimdikii kandil yerlerini elektirik ampulleri aldığı için kimsenin bilmediği bi konuya değinmişsin oysaki Osmanlı zamanında yağ kandilleri ile yapılırken çoğu insan bu güzelliği bilirmiş ayrıca ukalalık olmasın ama paylaşmak isterim Mahya (mim, ha, ye, elif) : (Arapça) Hayat demek. Kur’an-i Kerim’de iki yerde geçer.
    Harfleri:
    م ح ي ا

    olarak biliyorum vede geçtiği yerlerden biri Sure-i Bakar 162 diğeri ise Sure-i Casiye 21 hatırlıyorum yani türkler genelde mahya ile kandillerde ışıklandırararak bir incelik düşünmüş vede sanırsam insanlara vurgulamışlar daha iyi anlamak için süslü bi yazı daha dikkat çeker kanımca..SAYGILAR

  5. Erkan  •  Eylül 11, 2008 @17:34

    Evet şimdiki mahyaların eskisi kadar güzel olmadığı bir gerçek lakin geleneği devam ettirmek adına güzel.

    Hay, yaşam demek evet fakat burada onunla ilgili bir durum mevzu bahis değil. Mayiyye yani ay gibi olandan geliyor.

  6. [...] ramazan aylarında gerçekleşen bu uygulama Osmanlı döneminden itibaren gelenekleşmiştir. Mahya konusunda belirttiğim o ışıkların Türklere has bir özellik olması ile birlikte davulculuk [...]

  7. hasan  •  Eylül 15, 2008 @23:14

    bencede çok anlamlı paylaşım için tşk

  8. ayfer  •  Eylül 21, 2008 @00:40

    ilğinç doğrusu medeniyetle mahya arasında böyle bi bağıntı kurmak:):):)

  9. Erkan  •  Eylül 21, 2008 @00:43

    Ayfer hanım neresinin ilginç olduğunu sorabilir miyim ? Bahsettiğim mahyaları şimdi gördükleriniz gibi düşünmeyiniz. Zamanı içinde değerlendirdiğinizde mahyanın önemini ve medeniyetle ilgisini -belki- anlarsınız.

  10. ayfer  •  Eylül 21, 2008 @00:47

    evet belki! anlarım…

  11. Erkan  •  Eylül 21, 2008 @00:47

    Anladınız mı?

  12. ayfer  •  Eylül 21, 2008 @00:51

    beni düşünce gücümle yalnız bırakmadınız ki düşünüp anlayayım ..hemen bi saldırı olmaz ki ama:):)):)ben sadece bu boyutunu düşünemediğim için ilginç dedi yoksa sizin anladığınız gibi küçümsemek değildi maksadım …umarım sizde beni anladınız????

  13. Erkan  •  Eylül 21, 2008 @00:55

    Yok canım ne saldırısı estağfirullah. Buyrun meydan sizin :)

Yorumla

İzin verilen kodlar: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>