Erkan Hirik » Komik

Platon ve İdeal Devlet

Erkan Hirik — Mon, 23 Feb 2009 15:53:36 +0000

Platon devleti doğal bir düzen olarak; yani bir canlı organizma gibi düşünmektedir. Ona göre, devlet canlı bir organizmadır çünkü devletin her organı ancak bütün yapı içinde yaşamını sürdürebilir. Bütünden ayrı bir devlet veya sivil kurum yaşamım sürdüremez. Çünkü bir organ bedene bağlı olduğu sürece canlılığını korur. Bu nedenle Platon’a göre, birey toplum dışında var olamaz; toplum da bireylerle var olur.
Platon, Devlet (Politeia) adlı eserinde ideal devletini tanımlar. Devleti oluşturan sınıflar insan ruhunun üç parçasına göre düzenlenmiştir. İnsan ruhunda “madde” ve duyguya yatkın yeti, itaati ve üretimi; cesarete yatkın yeti, korumayı ve savaşmayı akla yatkın yeti ise yönetme ve bilgi edinmeyi içermektedir. İste, ruhun bu üç yetisine karşılık, devlette de üç sınıf bulunmaktadır. İtaat ve üretime karşılık işçi, köylü ve zanaatkarlar; korunma ve savaşmaya, karşılık bekçiler; yani askerler; yönetme ve bilgi edinmeye karşılık yöneticiler ve bilgeler sınıfı, gelir. Platon devletinde her sınıfın ne yapmaları, nasıl bir eğitim almaları, ne tür mal ve mülk edinmeleri, kimlerden oluşmaları gerektiği gibi konuları ideal bin tasarımla belirlemiştir. Birinci sınıfı oluşturan İşçi, köylü ve zanaatkarların temel erdemi itaat etmek ve çalışmak olduğu için, bunlar üreten sınıftır. Devleti besler, doyurur, giydirir. Bu grup devletteki en büyük çoğunluğu oluştururlar. Bunlar üretime yönelik el sanatları, beceri, tarım gibi bilgilerle eğitilmelidir. Bu grubun en önemli özelliklerinden biri, istedikleriyle evlenebilir, çocuk ve özel mülk sahibi olabilirler; Bu sınıf için, bir sınırlama söz konusu değildir.
Platon’un ideal devletinde ikinci sınıf, cesaret erdemiyle donatılmış beden ye ruhça sağlam bekçiler veya askerler sınıfıdır. Devleti korumak ve varlığını sürdürmek görevini üstlenen bekçiler, önemli bir sınıftır. Bu sınıfın seçimi ve eğitimine Platon ayrı bir önem verir. Çünkü bazen bekçiler devleti korumak yerine, devleti ele geçirmek isteyebilir. Bu nedenle, onların eğitimi yalnızca bedenî eğitim olmamalıdır. Platon, bekçilerin hem erkek hem de kadınlardan olabileceğini ifade ederek, kadınlara da erkeklere uygulanan askerî eğitimin uygulanabileceğini öne sürmüştür. Bekçiler maddeye değil de şan ve şerefe önem verdiklerinden, onların özel mülk edinmelerini yasaklar ve evlenmelerini özel izne bağlayarak sınırlar. Çünkü özel mülkiyete yönelen bekçiler aslî görevlerini unutup, devleti ele geçirmeye kalkışabilirler. Yine onların evlenmeleri, bir tür özel mülkiyet duygusunu geliştirdiği için, Platon onların devletin seçtiği uygun kişilerle soyu devam ettirmek için evlenmelerine izin verir. Platon çocukların doğar doğmaz anne ve babalarından uzakta, onları tanımadan toplumun veya devletin ortak rnalı olarak bü-yütülmeleri gerektiğini öne sürer. Böylece çocuklar herkesi kendi anne ve babası, herkes de her çocuğu kendi çocuğu sayacağı için, farklılık ve kıskançlık ortadan kalkacaktır.
Yönetici sınıf, aklı, bilgiyi ve adaleti temele alarak devleti yönetmelidir. Bu nedenle onların da özel mülkiyet ve evlenme hakları elinden alınmıştır; çünkü yönetim işine özel mülkiyet gibi para hırsı karışırsa yönetici adaletli ve eşit yönetimde bulunamaz. Platon, bekçiler gibi, yöneticilerin eğitimine çok önem verir. Çocuklar küçük yaşlarda iyi huylu, yumuşak başlı ve erdemli olmalarını sağlayacak masal ve öykülerle, eğitilmelidir. Sonra müzik ve beden eğitimi gelir. On beş yaşlan civarında, basit aritmetik ve geometri problemleri öğretilmelidir. Yetenekleri daha fazlasına izin verenler devam etmeli, vermeyenler ise üretici ve bekçiler sınıfı için eğitilmelidir. Yetenekli ve az sayıda olanlar için uzun bir eğitim yolu düşünülmüştür. Çünkü bunlar yönetici adaylarıdır. Yaklaşık elli yaşlarına, kadar hem eğitime devam edilmeli hem ele toplum ve devlette çeşitli iyilikler ve görevler için çalışmalıdırlar. Elli yaşından sonra felsefe eğitimi alan kişiler, ancak yönetici olabilirler. İşte, Platon’un “Yönetici filozof; filozof yönetici olmalıdır.” iddiası bu anlayışa dayanmaktadır.
Platon’un devleti tek bir yöneticiye değil, felsefe eğitimi almış ve tüm bedensel arzu ve zevklerden uzaklaşmış birçok yaşlı aristokratın yönetmesini önerir. Platona göre eğer devlette her sınıf kendi erdemine uygun görevleri yerine getirirse, toplumun her kesimi; yani her birey ve aynı zamanda toplum mutlu olur. Platon, devletinde aristokrasiyi savunmasıyla demokrasiye karşı çıkar. Çünkü onun öğretmeni olan Sokrates, demokrasinin işlediği bir yönetim tarafından suçsuz olduğu halde ölüme mahkum edilmiştir. Bu nedenle, Platon demokrasiyi,” İyi hükümetlerin en kötüsü, kötü hükümetlerin en iyisidir.” olarak tanımlamıştır.
Platon yaşlılık döneminde yazdığı Yasalar (Nomoi) adlı eserinde ideal devlet anlayışında bazı değişikliklere gitmiştir. Yasalar’da bekçilere ve yöneticilere evlenme ve özel mülkiyet hakkı tanımıştır. İkinci olarak da yöneticilere Devlet eserinde verdiği sınırsız yetkiyi kaldırarak, yöneticilerinde yasalara bağlı olduklarını ifade etmiştir.

Ciddi İşte…

Erkan Hirik — Sun, 15 Feb 2009 21:27:59 +0000

Yerel Türkücüler

Erkan Hirik — Mon, 24 Nov 2008 22:54:20 +0000

Çok güldüm

Olmamış Muz

Erkan Hirik — Wed, 10 Sep 2008 21:47:09 +0000

Olmamış muzu beklemek. Hayatta da, insanlık dışı olan en büyük şey nedir diye sorsalar, olmamış muzu beklemek’tir derim. Çünkü ben olmamış muzu bekledim. Hiç güzel bişey değil. Bir çocuğun ruhunda onulmaz yaralar açıyor. Enteresan bir akrabam vardı. Hala da var ama eskiden de vardı. Eve koli koli olmamış muz getirirdi. Olunca çocuklar yesin deyu. Kardeşim, koli koli olmamış muz alacağına, olmamışı daha ucuz oluyormuş, olmuşundan iki kilo al da yiyelim. O muzları olacak diye beklemek çok hüzünseldi. Bayaa ben böyle başında bekliyodum. Onun olduğunu anbean görmek istiyordum. Hemen olsun istiyodum. Olmuyodu ama. Bi türlü sararmıyodu. Hep yeşil hep yeşil, hep gök hep gök. En sonunda dayanamadım. Ya dedim bu muzlar niçin olmuyo. Oğlum dedi enteresan akrabam, öyle hemen olur mu, ne kadar mal bi çocuksun sen. Bi hafta sonra ancak olur o muzlar dedi. Olmadı iki hafta sonra olur. İki hafta mı. Düşün ki çocuksun. Önünde koli koli muz var, ve yiyemiyosun. Bir çocuk için bundan daha büyük bir acı olabilir mi. Zannetmiyorum. Olamaz. Enteresan akrabam evden gider gitmez, yine dayanamadıydım, o olmamış muzlardan bi tanesini yediydim. Öyle zor ki ama. Soyması zor, yemesi zor. Ağzım yüzüm hep yapış yapış olduydu. Acı acı. Yaşadığım büyük hayal kırıklığına ne demeli peki. Düşün ki çocuksun. Muz yiyosun. Ve o muzu sevmiyosun. Bundan daha büyük bir acı olamaz bence. Olmamış muzu beklemek diye bir şey olmasın bir çocuk için. Şeker de yiyebilsinler.

Çocukluğumda, nerede olursa olsun, Türk bayrağı gördüğümde, saygı duruşuna geçip, İstiklal Marşı’nı okuduğum o günler çok güzeldi. O günlerin çok başka bir tınısı vardı. Sarı günlerdi.

Alpay Erdem @ Penguen

05 Kalem

Erkan Hirik — Fri, 29 Aug 2008 01:21:25 +0000

Hani böyle 05 kalemimizin ucu, apansızın bitiyo da biz bir şeyler yazarken, biz bir şeyler çizerken, sonra biz, acaba kalemimizin içinde uç var mı diye sallıyoruz ya o kalemi, içinde uç veya uçlar olduğuna dair o büyülü sesi duyuyoruz ya sonra kalemin içinden gelen, işte o anın, son derece muştulu bir hali var. Ölürüm o muştu için.

Son olarak şunu söyleyeyim ki, nerede bir, misafirlikte, en son çayı bittiğinde, gayrı çay içmeyeceğini belirtmek için, çay kaşığını, bardağının tepesine yerleştiren bir insan var, orada, hala, muhteşem bir geleneği yaşatmak isteyen, gerçekten güzel bir insan var.

@Alpay Erdem, Penguen

Önce Su Sonra Çay

Erkan Hirik — Thu, 21 Aug 2008 23:57:15 +0000

Yepyeni bir huy daha edindim. Adres sorup dinlemiyorum. Ne biliyim, o tarifi hiç dinleyesim gelmiyo. Nasıl olsa bi şekilde bulurum diye düşünüyorum. He baba, ke baba diye de baş sallıyorum, sanki süpersonik dinlemiş de muhteşemsonik anlamışçasına. Evet muhteşemsonik.

Çayın, bir anlık konturpiyde kalıp da, basiretimiz bir anda bağlanıp da, bardağa, önce suyunu, sonra çayını töhtüğümüz o andaki, o çok ince mutsuzluk hissinin, çok sahici bir gerçekliği var. İnceden midesi de bulanıyo insanın, birdenbire, hiç beklemezken, sımsıcak bembeyaz suyu gördüğü o anda. * Duş başlığının, tazyikli akarken su, bir anda boşda kalıp da, kendini deli danalar gibi sağa sola dönerken bulduğu o andaki, o duş başlığının, kurtarın lan beni, başım döndü burda, içim dışıma çıktı der gibi olan o hali yok mu, işte bu beni çok hüzünlendiriyor.

Bir de, bantı elimizle koparamadığımız, kopmuyo, uzadıkça uzuyo deyus, koparamadığımız o anda, dişlerimizle banta çentik atmaya karar veriyoruz ya, çentikten doğru kolaycana koparırız diye, dişlerimizle çentik attığımızda banta, o banttan kopan o minicik çentiğin, evet çentik, o iki dişimizden birine, alt veya üst, yapışıp kaldığını hissettiğimiz, fakat o hayın parçayı, bir türlü o dişlerimizin üzerinde bulamadığımız, daha sonrasında ise, aaman ya, ölüm yok ya ucunda, gayrı aramıyorum, en fazla yutarım gider dediğimiz o andaki, o boşvermişlik duygusunun, çok ama çok sahici bir gerçekliği var. Bi de bant yine kopmuyo ya çentikten sonra, o çok fena oluyo işte. O anda insanın sinirleri boşalıyo, ağlayası geliyo.

Alpay Erdem @Penguen

Futbolcu Olacak Köpek

Erkan Hirik — Tue, 01 Jul 2008 23:32:02 +0000

Kimileri yetenekli doğar, kimisi yeteneklerini sonradan kazanır. Sanırım bu doğanlardan. Köpek yerdeki topu nasıl da kaldırıp başının üstünde tutuyor görün. :]

Yazı Getirmişin Şükran Abla

Erkan Hirik — Tue, 01 Jul 2008 23:22:38 +0000

Benim her şeyden sıkılan bir arkadaşım var. Onun gönderdiği bir linke tıkladığımda bu karikatür çıktı karşıma. İki gündür gülüyorum.

Muavin

Erkan Hirik — Thu, 26 Jun 2008 22:52:08 +0000

Cep telefonunu, ısrarla çaldırabildiğin, senin arkadaşındır. En fazla üç kez falan çaldırabildiğin, senin arkadaşın değildir. Bu kadar basittir bu işler.

Şehirlerarası otobüs yolculuklarında, özellikle rahat hatta çok oluyo, böyle boş koltuk çok oluyo, rahat çünkü, inanır mısın sevgili okur, kendi koltuğumdan kalkıp da, misal köyler öbür tarafta, ben de köyleri izlemeyi çok seviyorum ya, öbür tarafa geçip de böyle camdan, böyle cama yapışıp, o köyleri doyasıya izleyebilmek için harekete geçecek cesareti kendimde bulamıyorum. Çünkü bir keresinde tam öyle hareketlendim ki muavinin bana ters ters baktığını gördüm, hemen tekrardan yerime oturdum. Ben muavinlerden çok korkuyorum. Adam dövüyorlar. Yani dövüyorlarmış, duydum ben. Bayaa, böyle ağzını burnunu kırıyorlarmış insanın. Hep kırıyorlarmış. Bence Muavin diye korku filmi olur. Bence olur. Hatta dur ben yazayım bu filmin senaryosunu. Niye duruyorum ki. Durduğum hep kabahat. Bir de, bir keresinde bi çocuğu azarladı muavin bu yüzden, yavrum yerinde otur diye. O yüzden çok korkuyorum. Ya bana da aynısını derse. Senin koltuk numaran belli, ne coştun genç derse, Allah’ım derse. Der yani. O anda ne cevap veririm. Yerin dibine geçerim. Allah’ım ben nasıl bir ezik karakterim böyle. Allah’ım ben niçin muavinlerden ölesiye korkuyorum. Palyaçodan korkan insanlar var ya. Benimde palyaçom muavin. Hep köyler öyle yanımdan geçip gidiyor, ben korkumdan davranamıyorum. Öyle üzülüyorum ki anlatamam. Büyük hicap duyuyorum.

@Alpay Erdem Penguen

Sarhoş…

Erkan Hirik — Tue, 24 Jun 2008 22:16:39 +0000

Sarhoş olunca…