Bu yazıda İstanbul isminin nereden geldiğine ve Konstantinapol kelimesine değineceğim. Nereden çıktı İstanbul? Özledim de ondan galiba.
Geçenlerde gece yarısı yatmadan evvel televizyonu karıştırıyordum. Ä°lber Ortaylı‘nın TRT2 de yapmış olduÄŸu, ÅŸimdilerde ise NTV‘de yapmakta olduÄŸu programı izledim. Gerçekten de çok güzel anlatıyor. Anlatırken bu denli
kendine güvenen, bu denli bilgi kokan bir insan daha görmedim desem yeridir. Programın hepsini izleyemedim ama izlediÄŸim kısımda baÅŸlıkta da gördüğünüz “Ä°stanbul ya da Konstantinapol” isimleri üzerine konuÅŸuyordu. Bizler sürekli
Konstantinapol ya da Konstantinapolis demekten çekiniriz. Ortaylı da bu konu üzerinde görüşlerini anlattı. BildiÄŸiniz gibi Fatih Sultan Mehmet fethi gerçekleÅŸtirmeden önce yani 29 Mayıs 1453′te ( Jülyen ve Gregoryen Takvimine Göre 1 Haziran 1453 ) ÅŸehir Konstantinopolis olarak bilinmekteydi. Yani 330 yılında DoÄŸu Roma Ä°mparatorluÄŸunun baÅŸkenti oluÅŸundan, 1453′ Osmanlı Devletinin baÅŸkenti olana kadar ÅŸehir Konstantinapolis olarak biliniyordu. Elbette bunun kısaltılmış hali olarak Konstantinapol olarak da kullanımı mevcuttu. Daha sonra Osmanlılar bu ÅŸehre Stambul, Ä°slambol, Konstantiniyye, Dersaadet gibi isimler koyarak kullandı. PaÅŸalar ÅŸehri olarak da bilinen ÅŸehrin ÅŸimdiki adı ile ilgili çeÅŸitli görüşler mevcut bunlar;
1-Eski Yunanca’da “ÅŸehire” anlamına gelen “eis ten polin” sözcük öbeÄŸinden geldiÄŸi görüşü vardır. Ayrıca günümüz Yunancasında “stin poli” ÅŸeklinde kullanılmaktadır. Zaten Türklerin genelde batı kentlerinin isimlerinin başına “i” sesi koyma temayülü vardır.

Smirni-Ä°zmir
Nikea- Ä°znik
gibi.

2-Ibn-i Batuta Seyahatnamesinde “astambul” olarak geçen ÅŸehrin adı zamanla ÅŸimdiki haline dönüşmüştür, denilmektedir.
3-Türk-Ä°slam devleti olan Osmanlı ÅŸehre “islambol” demiÅŸ ve zamanla bu kullanım ÅŸekil deÄŸiÅŸtirmiÅŸtir.

Programda Ä°lber Ortaylı bu isim konusunda baÄŸnaz olunmaması gerektiÄŸini, Konstantinapol denildiÄŸinde de kızılmaması gerektiÄŸini söylemiÅŸtir. Gerçekten de öyledir. Zaten var olan bir ÅŸehir baÅŸka bir milletten alınmıştır. Elbette isminin deÄŸiÅŸmesi de normaldir. Ancak günümüzde bir kesim Konstantinapol denildiÄŸinde rahatsız olmaktadır. Ben burada kesinlikle ÅŸehrin adı Ä°stanbul deÄŸil Konstantinapolis olarak kullanılsın demiyorum. Sadece tarihi bir gerçeklikten yola çıkarak boÅŸ yere baÄŸnaz olunmaması, kızılmaması gerektiÄŸini söylemeye çalışıyorum. Yani Ä°stanbul mu? Konstantinapol mü? sorusuna vereceÄŸimiz yanıt “her ikisi de” olmalıdır. Niyetim yanlış anlaşılmasın kimseye ÅŸehre artık Ä°stanbul demeyelim, Konstantinapol diyelim demiyorum. Her iki kullanım da doÄŸrudur diyorum.